Kennis & Inzichten

Praktische kennis over elektrotechniek, elektrische veiligheid, ATEX en hoogspanning

VCA is niet genoeg

30-10-2026

VCA is niet genoeg: welke eisen stel je aan aannemers in een ATEX-zone?

Bij de poort meldt zich de monteur die de koffieautomaat komt onderhouden. Voordat hij het terrein op mag, vraagt de receptie om zijn VCA-certificaat. Een logische eis.
Een uur later meldt zich een technicus die in een ATEX-zone een regelklep komt vervangen. Ook hem wordt om een VCA-certificaat gevraagd. En daar blijft het bij. Is dat genoeg? Wij vinden van niet.

Lees meer >>>

LMRA label

12-10-2026

Waarom een label aan je hangslot?

Lees meer >>>

NEN 3140 Engels

8-10-2026

NEN 3140 in het Engels: veilig werken begint met begrijpen

(English version below)

Lees meer >>>

NEN 3140

25-09-2026

Waarom krijgen we weer een nieuwe NEN 3140?

NEN 3140 wordt vernieuwd. De nieuwe versie komt naar verwachting in december uit. Maar waarom komt er eigenlijk een nieuwe versie uit? Was de vorige dan niet goed?

Lees meer >>>

NEN norm

21-09-2026

Wat is een NEN-norm precies – en hoe verhoudt die zich tot een EN-norm?

In de techniek vallen normnummers voortdurend: NEN 1010, NEN 3140, NEN-EN 50110-1, NEN-EN-IEC 60079. Voor wie dagelijks aan installaties werkt is dat vertrouwde taal, maar de vraag wat zo’n aanduiding nu eigenlijk betekent, blijft vaak onbeantwoord.

Lees meer >>>

VCA is niet genoeg

30-10-2026

VCA is niet genoeg: welke eisen stel je aan aannemers in een ATEX-zone?

Waarom VCA niet volstaat
VCA leert iemand veilig werken in het algemeen. Maar in een explosiegevaarlijke omgeving gelden andere risico’s. Wie daar werkt, moet begrijpen hoe een explosie ontstaat en welke ontstekingsbronnen hij zelf kan meebrengen. Ook als hij ‘alleen maar’ een klep vervangt.

Twee niveaus van eisen
Iedereen die in een ATEX-zone werkt, moet minimaal weten: wat de zones betekenen, hoe een explosie ontstaat, wat ontstekingsbronnen zijn, hoe het werkvergunningssysteem werkt en welke kleding, schoenen en gereedschappen zijn toegestaan. Kortom: een basiscursus ATEX.

Werkt iemand ook aan de installatie zelf, dan mag je meer verwachten: kennis van de beschermingswijzen, het kunnen lezen van de Ex-markering, de juiste montagetechnieken, de keuze van wartels en kabels en bekendheid met de MOC-procedure (Management of Change). Laat niet zomaar iemand werken aan deze peperdure hoogrisico-installaties.

Eis een aantoonbare opleiding
Internationaal bestaat het IECEx-persoonscertificaat, opgebouwd uit modules van basiskennis tot inspectie en ontwerp. In Nederland is zo’n certificaat niet verplicht en hebben maar weinig technici het. Wie het eist, houdt nauwelijks aannemers over die nog in de fabriek aan de slag kunnen.
Veel beter is het om een deugdelijke opleiding te eisen die past bij de taak. Goede opleiders werken met een opleidingsschema per functie; bij Ambitech doen we dat ook. Vraag de aannemer daarom: welke ATEX-opleiding heeft deze technicus gevolgd, bij wie en wanneer? En past die bij het werk dat hij komt doen?

Ga je eisen stellen aan aannemers, stel die dan meteen ook aan je eigen personeel. Dat waarborgt de veiligheid en kwaliteit van het werk, en het maakt je een sterke gesprekspartner voor de aannemer: je weet waar je het over hebt.

Benieuwd welke opleiding past bij welke functie? Bekijk onze ATEX-trainingen of neem contact met ons op 0182-551455. We denken graag mee over een opleidingsschema voor jouw eigen technici én je vaste aannemers.

ing. Richard Groenewegen
Opleider elektrische veiligheid bij Ambitech b.v. in Moordrecht

LMRA label?

12-10-2026

Waarom een label aan je hangslot?

Wie aan een elektrische installatie werkt, kent de stappen van het spanningsloos werken. De eerste twee stappen zijn: scheiden en daarna beveiligen tegen inschakelen. Dat is zoals het al jaren in NEN 3140 staat. Sterker nog: dit is ook de juiste interpretatie van de wet (‘…neemt doeltreffende maatregelen om een veilig verloop van de werkzaamheden te waarborgen’).
Bij veel industriële bedrijven staat dit bekend als de LOTOTO-procedure (Lock Out, Tag Out, Try Out). De lastschakelaar of vermogensschakelaar (installatieautomaat) wordt vergrendeld met een hangslot met daaraan een label. Als een schakelaar of smeltpatroonhouder niet vergrendelbaar is, wordt vaak alleen een label opgehangen. Of, om het heel bont te maken: alleen een bordje ‘niet schakelen’. Toch is juist het label een belangrijk onderdeel van de veiligheid.

Waar het misgaat
Een vakbekwaam persoon (VP) mag zelfstandig elektrotechnische werkzaamheden uitvoeren. Dat vraagt meer dan algemene kennis. Neem het spanningsloos maken van een installatie. De ‘veilige vijf’ lijken eenvoudige stappen voor het spanningsloos maken van een installatie en een universeelmeter lijkt een veilig instrument. Het toepassen van de veilige vijf en de situaties waarin een universeelmeter gebruikt mag worden is niet altijd duidelijk voor technici. Een verkeerde toepassing lijdt al snel tot een ongeval met letsel en/of veel schade en bedrijfsstilstand. En zelfs als medewerkers de procedures weten, dan zit dat nog niet meteen in het handelen verwerkt.

Slot en label hebben elk een eigen taak
Het hangslot is de fysieke barrière. Het voorkomt dat iemand de schakelaar kan bedienen. Het label is de communicatie. Een slot vertelt een collega alleen dát de schakelaar vergrendeld is. Het label vertelt door wie. Twijfel je of het werk klaar is: bel dan degene die op het label staat. Zonder die informatie ontstaat onduidelijkheid, en onduidelijkheid leidt tot verkeerde aannames. Denk aan een collega die een vergeten slot vermoedt of een ploegwissel waarbij niemand weet wie er nog aan het werk is.

Een label zonder slot is geen volledige bescherming. Een label houdt niemand tegen die de schakelaar wil omzetten. Gebruik daarom altijd beide samen, tenzij dat constructief niet mogelijk is.

Wat moet er op het label staan?
Er zijn geen eisen aan wat er op een label moet staan. Het minimale is wel de naam van de uitvoerende en liefst ook zijn telefoonnummer. Bij sommige bedrijven wordt er een heel verhaal op het label vermeld: begindatum en tijdstip, nummer van de werkopdracht, plaats van de werkzaamheden, aard van de werkzaamheden en ga zo maar door. En dat is uiteraard allemaal goed. Maar waar gaat het in de praktijk nogal eens mis?

een label wordt vochtig en daardoor onleesbaar
de labels zijn op (worden ter plekke niet tijdig bijgevuld)
de labels worden niet ingevuld
de labels worden niet goed vastgezet, waardoor ze uit de kast vallen

Werk je met meerdere collega’s aan dezelfde installatie, dan hangt iedereen zijn eigen slot met eigen label. Dat kan via een meervoudige vergrendelbeugel of een lockbox. De installatie gaat pas weer in bedrijf als het laatste slot is verwijderd. Aan de labels zie je in één oogopslag wie er nog bezig is.

Welk label?
Er zijn genoeg leveranciers van labels. Met soms verbazingwekkende prijzen per label. Een goede layout en een online drukker kosten maar ene fractie daarvan. Onze oplossing (maar dus niet per definitie de beste oplossing): vul niet per klus een label in, maar geef ze op naam uit en maak ze daarmee herbruikbaar. Zorg dat de labels van kunststof gemaakt zijn. Daardoor zijn ze steviger en worden ze niet onbruikbaar door regen of vocht. Maak ze groot genoeg om op te vallen, maar ook klein genoeg om ook in kleine groepenkasten te kunnen toepassen.
Als extra hebben we op de achterzijde de LMRA gezet. Daar kun je niet vaak genoeg de aandacht op vestigen.

Om het verhaal nog maar eens kort samen te vatten: Het slot blokkeert, het label informeert. Gebruik beide!

Het toepassen van de juiste procedure leer je in onze eendaagse cursus NEN 3140 voor elektrotechnici en in onze tweedaagse cursus Installatie- en werkverantwoordelijke NEN 3140.

ing. Richard Groenewegen
Opleider elektrische veiligheid bij Ambitech b.v. in Moordrecht

NEN 3140 Engels

8-10-2026

NEN 3140 in het Engels: veilig werken begint met begrijpen

(English version below)

In veel technische diensten werken technici uit andere landen. Vaak vakkundige medewerkers, maar helaas hebben ze niet altijd voldoende beheersing van de Nederlandse taal. Dat maakt het lastig om deze mensen mee te laten doen met een reguliere NEN-3140-training. Speciaal voor deze mensen organiseert Ambitech de NEN-3140-training en de bijbehorende examinering in het Engels. Ook anderstaligen moeten zich in Nederland tenslotte aan de Nederlandse veiligheidsregels houden. Om een medewerker een aanwijzing te geven is het noodzakelijk dat deze passend geïnstrueerd is over NEN 3140. NEN 3140 is de Nederlandse norm die aansluit bij de eisen in het Arbobesluit. De Arbowet verplicht bedrijven om doeltreffend te instrueren. Daarbij mogen we de anderstaligen zeker niet vergeten.

Wat behandelen we in de training?
De Engelstalige NEN 3140 VP-training duurt een dag. Hij gaat in op de risico’s waar elektrotechnici dagelijks mee te maken hebben. Naast wat achtergrondinformatie over regels en risico’s gaat het vooral om:

de herkenning van elektrische gevaren: aanrakingsgevaar, vlambooggevaar (arc flash), brandgevaar;
de procedure spanningsloos werken en inbedrijfnemen;
de controles voor ingebruikname;
afschermingen verwijderen en terugplaatsen;
universeelmeters en tweepolige spanningsmeters correct gebruiken;
persoonlijke beschermingsmiddelen voor aanrakingsgevaar en vlambooggevaar;
werken aan of nabij batterijen.

Theorie alleen is niet genoeg. Deelnemers oefenen in ons trainingscentrum in Moordrecht op echte elektrische installaties met voedingsspanningen van 230 V en 400 V. Zo trainen ze de handelingen die ze in de praktijk uitvoeren.

Engelstalig examen bij SABV
De training wordt afgesloten met een examen van SABV, een onafhankelijk exameninstituut. Ook dat examen is in het Engels. Het meet dus wat uw technici weten over elektrische veiligheid, niet hoe goed hun Nederlands is. Het certificaat is vijf jaar geldig.

Wilt u uw Engelstalige technici laten opleiden tot NEN 3140 VP? Bekijk de training op ambitech.nl/nen-3140-english.

ing. Richard Groenewegen
Opleider elektrische veiligheid bij Ambitech b.v. in Moordrecht

NEN 3140 in English: working safe starts with understanding

Many maintenance departments employ technicians from other countries. They are often skilled professionals, but unfortunately they do not always have a sufficient command of the Dutch language. That makes it difficult for them to take part in a regular NEN 3140 training. Especially for them, Ambitech offers the NEN 3140 training and the accompanying exam in English. After all, non-Dutch speakers working in the Netherlands also have to follow Dutch safety rules. Before an employee can be formally appointed, they must have received proper instruction on NEN 3140. NEN 3140 is the Dutch standard that meets the requirements of the Dutch Working Conditions Decree (Arbobesluit). The Working Conditions Act (Arbowet) requires companies to provide effective instruction. Non-Dutch-speaking employees must certainly not be overlooked in this.

Where it goes wrong
A skilled person (VP, vakbekwaam persoon) is allowed to carry out electrical work independently. That requires more than general knowledge. Take making an installation dead. The ‘safe five’ seem like simple steps for de-energising an installation, and a multimeter seems like a safe instrument. Yet it is not always clear to technicians how to apply the safe five, or in which situations a multimeter can be used. A wrong choice can lead to an accident with injuries, serious damage and downtime. And even when employees know the procedures, that knowledge is not automatically reflected in how they work.

What does the training cover?
The English-language NEN 3140 VP training takes one day. It addresses the risks that electrical technicians face every day. In addition to some background on rules and risks, it focuses on:

recognising electrical hazards: electric shock, arc flash and fire;
the procedure for working dead and re-energising;
the checks before putting an installation into service;
removing and replacing shields;
using multimeters and two-pole voltage testers correctly;
personal protective equipment against electric shock and arc flash;
working on or near batteries.

Theory alone is not enough. At our training centre in Moordrecht, participants practise on real electrical installations with supply voltages of 230 V and 400 V. That way they train the actions they will carry out in practice.

English-language exam by SABV
The training concludes with an exam by SABV, an independent examination institute. This exam is also in English. It therefore measures what your technicians know about electrical safety, not how good their Dutch is. The certificate is valid for five years.

Would you like your English-speaking technicians to be trained as NEN 3140 VP? View the training at ambitech.nl/nen-3140-english.

ing. Richard Groenewegen
Electrical safety trainer at Ambitech B.V. in Moordrecht

NEN 3140

25-09-2026

Waarom krijgen we weer een nieuwe NEN 3140?

NEN 3140 wordt vernieuwd. De nieuwe versie komt naar verwachting in december uit. Maar waarom komt er eigenlijk een nieuwe versie uit? Was de vorige dan niet goed?

Regelmatig herzien
Normalisatie-instellingen, zoals NEN, verplichten zichzelf om elke norm eens per 5 jaar te beoordelen. Is er niets gewijzigd, dan kan de norm ongewijzigd van kracht blijven. Is de norm aan aanpassing toe, dan krijgt de normcommissie de opdracht de norm te herzien.

Onze NEN 3140 is een Nederlandse norm die is afgeleid van de Europese norm EN 50110. Als de Europese norm wijzigt, moet de normcommissie (NEC 623) beoordelen of dit consequenties heeft voor onze NEN 3140. Daarnaast moet de normcommissie periodiek beoordelen of de norm nog steeds passend is. Er zijn dus twee redenen om de norm te herzien:

de aanpassing van EN 50110
de aanpassing aan de stand van de techniek

In de Europese norm EN 50110 zijn veel aanpassingen gemaakt. Niet altijd omdat het uit technisch oogpunt nodig is, maar soms ook omdat de samenstelling van de Europese normcommissie wijzigt en de gezamenlijke inzichten daardoor anders zijn.

Marktwensen
Uiteraard zijn er ook andere goede redenen om dingen in de norm anders op te schrijven. Zo is gebleken dat de inspectie en keuringen in de norm en in de beleving van de markt wel een heel prominente rol kregen. En dat terwijl de norm primair gaat over de veilige elektrische bedrijfsvoering. Om de kern van de norm duidelijker te maken, zijn alle detailbepalingen over inspecties en keuringen naar bijlagen verhuisd.

Daar waar nodig is er iets dieper ingegaan op het werken aan bijvoorbeeld PV-systemen en batterijsystemen. Die kunnen niet stroomloos worden gemaakt, maar moeten minstens wel stroomloos zijn voor werkzaamheden.

Door de hele norm heen zijn er diverse kleine aanpassingen gemaakt, die het zinnig maken om de norm eens rustig door te nemen.

Een paar voorbeelden
De definitie van laagspanning en hoogspanning is in normenland anders dan in de Nederlandse wetgeving (Arbeidsomstandighedenbesluit). Bij een incident wordt er uiteraard gekeken naar de wetgeving. Daarom is er bij de definities van laagspanning en hoogspanning nu een aparte tekst opgenomen.

Voor het controleren of een installatiedeel spanningsloos is, moet een tweepolige spanningsaanwijzer worden gebruikt of een vergelijkbaar veilig instrument. In de norm is nu opgenomen wanneer we een instrument beschouwen als ‘vergelijkbaar veilig’.

De rol van de installatie- en werkverantwoordelijke is op diverse punten beter toegelicht.

Veel werk
Het aanpassen van de norm is veel werk. Bij de conceptversie van de nieuwe norm werken we met de nieuwe versie van EN 50110 en met alle commentaren die zijn ingebracht door (de achterbannen van) de normcommissieleden. Dat verwerken duurt één tot twee jaar. Dan komt de conceptversie uit en die wordt drie maanden lang gepubliceerd op de website van NEN. Iedereen kan daarop reageren. En als normcommissie moeten we al die commentaren serieus behandelen. Op deze conceptversie zijn zo’n 600 commentaren binnengekomen. Per vergadering behandelen we gemiddeld zo’n 50 commentaren. Met één vergadering per maand zijn we dus zomaar een jaar verder! We doen ons best om dat te versnellen, maar iedereen doet het ook maar naast zijn gewone werk. Soms gaat het dus gewoon niet sneller, ook al zouden we dat graag willen.

Cursussen up-to-date
Wij zorgen dat onze cursussen steeds up-to-date zijn. Sowieso met de laatste norm, maar ook met de laatste inzichten. Zie bijvoorbeeld:

ing. Richard Groenewegen
Opleider elektrische veiligheid bij Ambitech b.v. in Moordrecht

NEN norm

21-09-2026

Wat is een NEN-norm precies – en hoe verhoudt die zich tot een EN-norm?

In de techniek vallen normnummers voortdurend: NEN 1010, NEN 3140, NEN-EN 50110-1, NEN-EN-IEC 60079. Voor wie dagelijks aan installaties werkt, is dat vertrouwde taal, maar de vraag wat zo’n aanduiding nu eigenlijk betekent, blijft vaak onbeantwoord. En juist dat verschil tussen een NEN-norm en een EN-norm bepaalt hoe ver een afspraak reikt: tot de Nederlandse grens, of tot heel Europa.

Een norm is een afspraak, geen wet
Een norm is niets meer en niets minder dan een vastgelegde afspraak over hoe je iets doet: hoe je een installatie ontwerpt, hoe je meet, hoe je veilig werkt. Die afspraak komt tot stand in een normcommissie waarin fabrikanten, installateurs, opdrachtgevers, inspectie-instanties, kennisinstellingen en soms de overheid samen aan tafel zitten. Het uitgangspunt is consensus: pas als de betrokken partijen het eens zijn, en na een openbare commentaarronde van doorgaans minimaal drie maanden, verschijnt de norm.

Belangrijk om te weten: normen zijn in principe niet wettelijk verplicht. Ze zijn “best practice”, maar vrijwillig toe te passen. Toch voelt het in de praktijk zelden vrijwillig, en dat komt doordat wet- en regelgeving er graag naar verwijst. Het Besluit bouwwerken leefomgeving verwijst naar NEN 1010; de Arbowetgeving vult de zorgplicht rond elektrotechnische veiligheid feitelijk in via NEN 3140. Wie de norm volgt, kan aantoonbaar maken dat hij aan de wettelijke doelstelling voldoet. Wie ervan afwijkt, moet zelf bewijzen dat zijn alternatief minstens even veilig is – en dat is een aanzienlijk zwaardere bewijslast.

NEN: de Nederlandse letters
De letters NEN staan voor Nederlandse Norm. NEN is daarnaast ook de naam van de organisatie, Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie-instituut, die het normalisatieproces in Nederland begeleidt en normen publiceert. Een zuivere NEN-norm zonder verdere toevoeging is een puur nationale afspraak, geschreven voor de Nederlandse situatie.

Naast NEN bestaan er nog NPR (praktijkrichtlijn, met toelichting en voorbeelden), NTA (technische afspraak, sneller tot stand gekomen en zonder volledige consensus) en NVN (voornorm, tijdelijk van aard).

EN: de Europese laag
Een EN-norm is een Europese norm, opgesteld door een van de Europese normalisatie-organisaties: CEN, CENELEC (elektrotechniek) of ETSI. Daar zit het cruciale verschil. Een EN-norm móet door alle aangesloten landen worden overgenomen in het nationale normstelsel, en conflicterende nationale normen moeten worden ingetrokken. Zo ontstaat één technische taal binnen de interne markt.

Neemt Nederland een Europese norm over, dan krijgt die de aanduiding NEN-EN. NEN-EN 50110-1 is dus letterlijk de Nederlandse uitgave van de Europese norm EN 50110-1 over de bedrijfsvoering van elektrische installaties. Dezelfde norm heet in Duitsland DIN-EN 50110-1 en in het Verenigd Koninkrijk BS-EN 50110-1. De inhoud is gelijk, maar het voorvoegsel is anders.

Diezelfde logica loopt door naar het mondiale niveau (wereldwijd). NEN-EN-ISO of NEN-EN-IEC betekent dat een internationale norm (van ISO of IEC) zowel Europees als Nederlands is overgenomen – denk aan de NEN-EN-IEC 60079-serie voor explosieveilig materieel in ATEX-omgevingen. Staat er alleen NEN-ISO of NEN-IEC, dan gaat het om een internationale norm die Nederland heeft geaccepteerd zonder Europese status.

Hoe die twee samenwerken
NEN en EN staan dus niet tegenover elkaar; ze vullen elkaar aan. Waar Europa het kader neerzet, vult Nederland de nationale details in. Bij NEN 3140 is een iets andere route gevolgd. Daar waar de Europese norm over laag- en hoogspanning gaat, heeft de normcommissie ervoor gekozen om twee normen te maken: één voor laagspanning en één voor hoogspanning. Een tweede belangrijke keuze is dat de EN-norm niet letterlijk vertaald is, maar leesbaarder en doelgericht is gemaakt. Met een mooie term: de norm is teleologisch vertaald. De NEN-norm mag niet conflicteren met de EN-norm, maar ook niet met de Nederlandse wetgeving.

Wat betekent dit voor uw praktijk?
Drie praktische aandachtspunten. Kijk allereerst naar het voorvoegsel: dat vertelt u meteen of u met een nationale of Europese afspraak te maken heeft, en of buitenlandse collega’s of leveranciers hetzelfde document kennen. Let vervolgens op het jaartal en de aanvullingen (A1, A2, C1) achter het nummer. Normen worden tenslotte wel aangevuld of gecorrigeerd. Normen kunnen ook worden ingetrokken. Dat staat dan op de NEN-website.

Vraag u altijd af of de norm via wetgeving of via een contract op u van toepassing is verklaard, want dan is de vrijwilligheid geheel verdwenen.

Normkennis is geen papieren exercitie. Er kan veel van afhangen, tot en met schadeclaims aan toe. Check daarom de normen die in contracten en bestekken genoemd staan.

Kennis van normen is belangrijk. Blijf op de hoogte…….. Training overzicht elektrische veiligheid

ing. Richard Groenewegen
Opleider elektrische veiligheid bij Ambitech b.v. in Moordrecht